Размер шрифта:
A
A
A
Цвет сайта:
Ц
Ц
Ц

Прадчуванне Вясны: Жанчыны і беларуская мастацкая кераміка ХХ стагоддзя

Археолагі лічаць, што першымі ў гісторыі ганчарамі былі менавіта жанчыны. Большая частка работ перыяду неаліту зроблена менавіта імі. Назіральныя жанчыны заўважылі, што пасля ліўню сляды жывёл або людзей, пакінутыя на грунце, становяцца цвёрдымі і могуць захоўваць вадкасць. Тады ж яны і паспрабавалі выкарыстоўваць гэтыя формачкі ў якасці посуду на пячорных “кухнях”. Але такі “посуд” хутка разбіваўся. Аднойчы хтосьці заўважыў, што выпадкова кінуты ў агонь “гаршчок” пасля абпальвання станавіўся цвёрдым і служыў больш даўжэй. Так назіральнасць і фантазія прывялі да стварэння ганчарнага мастацтва.

Гліна – гэта зямля, і жанчына таксама, як і зямля, пладаносная. Таму кераміка спакон веку – мастацтва, пластычнае і адначасова цвёрдае, што адпавядае вечна жаноцкаму. Нездарма так шмат у Беларусі таленавітых мастачак, якія займаюцца менавіта керамікай.

У калекцыі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва НММ РБ, якая пачала актыўна фарміравацца ў 1960-я гады, каля 200 керамічных вырабаў дзясяткаў аўтараў, але большасць, па меншай меры, тры чвэрці з іх – жанчыны: Яўгенія Мусінская, Вікторыя Дранчук, Лілія Нішчык, Зарыня Бартрук, Наталля Яўглеўская, Тамара Курачыцкая, Нэлі Якавенка, Алена Кудраўцава, Тамара Васюк, Фаіна Хамініч, Алена Шчасная, Аляўціна Масіенка і інш.

Да гэтай выставы абраныя творы толькі некалькіх мастачак, якія адпавядаюць настрою вясны і падкрэсліваюць пачуццёвы бок жаночага таленту: лірызм, вытанчанасць, пяшчоту і асаблівыя тэмы – непараўнальную кашэчую пластыку жаночага цела, кветкі, паэзію прыродных матываў.

Многія з гэтых твораў проста вылеплены з гліны, з’яўляючыся, па сутнасці, керамічнай скульптурай малых формаў, іншыя – і іх большасць – створаны з шамоту з выкарыстаннем соляў і эмаляў. Шамот (па-французску – chamotte) стаў легендай у творах мастацкай керамікі. Гэты матэрыял не так даўно з’явіўся ў нашым жыцці, але ўжо стаў модным. У шамота шурпатая тэкстура, вельмі прыемная навобмацак. Ён падобны на “стары” прыродны камень, які падвергся ўздзеянню вятроў, з яго трэшчынамі і расколінамі, шчылінамі і сколамі. Шамот асацыіруецца са стабільнасцю, пачуццём спакою і надзейнасці. Асабліва шануюцца яго дэкаратыўныя якасці, якія імітуюць архаіку і даўніну ў больш шырокім сэнсе слова.

Стрыманасць і высакароднасць вырабаў з шамотной керамікі дазваляе мастачкам наблізіцца да натуральнага, да прыроды, чаго ў нашу эпоху глабалізацыі так не хапае чалавеку.

Творы, зробленыя з керамікі, адрозніваюцца ўтульнасцю і цеплынёй, яны заўсёды прыцягвалі і будуць прыцягваць позіркі сваёй фантазіяй, рукатворнасцю і яркай індывідуальнасцю іх стваральніц.

Шчасная Ірына Генадзьеўна. 1970. Цюльпаны. 2008. Шамот, паліва, дымленне

Якавенка Нэлі Георгіеўна. 1935. Якая сядзіць. 1966. Гліна, паліва

Васюк Тамара Іванаўна. 1952. Абразы. 1999. Шамот, каляровыя масы, аўтарская тэхніка

Якавенка Нэлі Георгіеўна. 1935. На пляжы. 1966. Гліна, лепка

Кудраўцава Алена Дзмітрыеўна. 1961. Сірын. Ноч, дзень.... 1992. Шамот, каляровыя масы, ангоб

Якавенка Нэлі Георгіеўна. 1935. Аголеная. 1966. Гліна, лепка

Яўглеўская Наталля Аляксандраўна. 1955. Дождж. 1998. Шамот, эмалі

Курачыцкая Тамара Мікалаеўна. 1949. Ракавінка. 2004. Шамот, каляровыя масы

Сакалова Тамара Міхайлаўна. 1950. Кошка. 1985. Шамотного маса, ліццё

Яўглеўская Наталля Аляксандраўна. 1955. Каля капліцы. 2006. Шамот, эмаль, паліва

Хамініч Фаіна Іванаўна. 1942. Cон. 2006. Шамот, солі

Масіенка Аляўціна Васільеўна. 1947. Атэлье робатаў. 1998. Шамот, солі, ангоб, паліва

Якавенка Нэлі Георгіеўна. 1935. Адпачынак. 1966. Маёліка, чорная паліва

Яўглеўская Наталля Аляксандраўна. 1955. У краю святла і цяпла. 1986. Шамот, паліва, эмалі

 

Складальнік - Юлія Загорская, аўтар тэкста - Надзея Усава