Размер шрифта:
A
A
A
Цвет сайта:
Ц
Ц
Ц

Аркадзь Антонавіч Астаповіч

У 2006 годзе споўнілася 110 гадоў з дня нараджэння Аркадзя Антонавіча Астаповіча, таленавітага беларускага графіка, які пражў, нажаль, кароткае, але насычанае творчасцю жыццё.

Аркадзь Астаповіч нарадзіўся 18.09.1896 у горадзе Мінску. Вучыўся ў Гродзенскай мужчынскай гімназіі (1906-1914), Політэхнічным інстытуце (Санкт-Пецярбург, 1914-16), Малявальнай школе Імператарскага таварыства заахвочвання мастацтваў (Санкт-Пецярбург, 1915-16, графічнае аддзяленне), Малявальнай школе (Харкаў, 1920-22). Выкладаў чарчэнне, маляванне і матэматыку ў школах сяла Навасёлкі і Мінска. Загінуў падчас Вялікай Айчыннай вайны ў 1941 годзе.

Выстава знаёміць гледача са створанымі графікам у 1920-х гадах краявідамі, якія Астаповіч – чалавек высокай творчай і душэўнай культуры – увасобіў адпаведным ім стрыманай і вытанчанай мастацкай мовай.

Зімовы дзень. 1921 г. Менавіта ў пачатку 1920-х гадоў у Аркадзя Астаповіча з'яўляецца ўпадабаная тэма гэтага дзесяцігоддзя – зімовыя краявіды. Праца "Зімовы дзень", створаная ў 1921 годзе адпавядае стану душы графіка (Астаповіч у гэты час жыл у горадзе Харкаве) – захапленне прыродай, яе лірызмам, спакоем і гарманічнасцю. Твор адрознівае сіметрычнасць кампазіцыі, прастой, злёгку дэкараваны, матыў. Адмысловая ўвага прыцягваюць выразныя сілуэты дрэў, якія нібы пераплятаюцца з уласным ценем.

Панадворак. Першая палова 1920-х гг. У 1922-1929 гадах Аркадзь Астаповіч жыл і выкладаў фізіку, матэматыку, чарчэнне і маляванне на радзіме бацькі, у сяле Навасёлкі пад Мінскам. Гэты перыяд быў адным з самых плённых у яго творчасці. Графічныя лісты таго часу ствараюць усебаковую лірычную выяву беларускай прыроды, так каханай майстрам. У працы "Панадворак" першай паловы 1920-х гадоў Астаповіч смог выказаць прастату і, адначасова, прыцягальнасць краявіду праз немудрагелісты, будзённы матыў. Драматычнае спалучэнне чорнага і белага, лаканічнасць кампазіцыі, вытанчанасць – адметныя рысы гэтага, выкананага тушшу, твора.

Зіма. 1925(?). Тэма, распачатая Аркадзем Астаповічам у станковай графіцы, перайшла і ў гравюру – ён застаецца ледзь не адзіным майстрам лірычнага краявіду ў даваеннай беларускай графіцы. Менавіта ў 1920-х гадах у Навасёлках з'яўляюцца класічныя лінагравюры (лінагравюра – выпуклая гравюра на лінолеўме або на падобных з ім палімерна-пластычных матэрыялах, узніклая ў пачатку 20 стагоддзя) Астаповіча, сярод якіх і праца "Зіма", створаная ў 1925(?) годзе. Для яе характэрныя рэзкія кантрасты чорнага і белага, сакавітая маляўнічая рыска, якія ствараюць ідэальную паэтычную гармонію дрэў, неба, пабудоў і снягі – сучаснасці сельскага краявіду.

Дуб. Вулей. Другая палова 1920-х?1930-е гг. У тэхніцы лінагравюры выканан і твор "Дуб. Вулей" (другая палова 1920-х?1930-е гг.). Астаповіч выкарыстоўвае знаёмы беларускай графіцы сюжэт – масіўнае, моцнае дрэва –але без упора на ілюстрацыйнасць, краязнаўства, а як самастойны, у чымсьці сімвалічны элемент светабудовы. Нягледзячы на сціпласць матыву майстар у сваёй працы дасягае сапраўднай манументальнасці – дуб займае амаль усю прастору ліста. У гравюры ў поўнай меры выявілася здольнасць Астаповіча адухаўляць прыроду, прытрымліваючыся непасрэдным асабістым уражаннем.

 

 


Тэкст – малодшы навуковы супрацоўнік навукова-даследчага аддзела сучаснага беларускага мастацтва НММ РБ – Ю.С. Бузенак;
Ілюстрацыйны рад (ацічфроўка твораў) – Д.М. Казлоў;