Мастацтва Еўропы XVI - XX ст.

ПАВАЖАНЫЯ НАВЕДВАЛЬНІКІ!

 

У сувязі з падрыхтоўкай і правядзеннем міжнароднага выставачнага праекта звяртаем Вашу ўвагу на дэмантаж экспазіцыі «Мастацтва краін Заходняй і Цэнтральнай Еўропы канца XVI – пачатку XX ст.». Адміністрацыя музея просіць прабачэння за часовую нязручнасць.

Калекцыя еўрапейскага мастацтва ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь параўнальна невялікая. Пачатак збіральніцкай дзейнасці музея ў гэтым напрамку трэба аднесці да канца 1940-х гадоў. Асабліва ж інтэнсіўна фонд еўрапейскага мастацтва папоўніўся ў 1960-1970-я гады. Са збору вядомага мінскага калекцыянера, былога дырэктара Беларускага інстытута жывёлагадоўлі, Міхаіла Фёдаравіча Габышава ў 1961 годзе было закуплена 10 жывапісных твораў, якія склалі аснову калекцыі італьянскага жывапісу. Тады ж у музей з фондаў Дзяржаўнага музея выяўленчых мастацтваў імя А.С. Пушкіна былі перададзены палотны К. Ж. Вернэ, Ф. Ваўвермана, Ф. дэ Мушарона, Ю. Рабера, Я. Рэйсдэля і інш. Пашырэнню і ўзбагачэнню фондаў аддзела заходнееўрапейскага мастацтва спрыялі актыўныя кантакты з калекцыянерамі Масквы і Ленінграда. Так, у прыватных зборах у 1965 годзе былі набыты такія творы. як «Горны пейзаж» швейцарскага мастака А. Калама, жанравая сцэна «Пасля палявання» шведскага мастака Б. Нордэнберга, вялікае палатно на біблейскі сюжэт «Сусанна і старцы» французскага мастака Ж. Ф. дэ Труа і інш.

З мастацтвам Італіі XVI–XIХ стст. у музеі знаёмяць партрэты, карціны на міфалагічныя і біблейскія сюжэты такіх мастакоў, як Антоніа Дзанкі «Выкрыццё Адысея», Джыралама Тропа «Міфалагічны сюжэт», Джузэпэ Казанова «Пейзаж з быком» і інш.

Аб дасягненнях рэалістычнага галандскага мастацтва XVII стагоддзя дазваляюць меркаваць творы Томаса Херэманса «Лета», «Зіма», Філіпса Ваўвермана «Зборы на паляванне», Якаба Гіліга «Рыбы», Фрэдэрыка дэ Мушарона «Пейзаж з падарожнікамі і жывёламі».

Мастацтва Фландрыі ў калекцыі прадстаўлена выдатным палатном «Венера ў кузні Вулкана» Петэра Ціза – вучня Рубенса і Ван-Дэйка, пейзажамі Яна Франса ван Блумена «Пейзаж з козамі» і «Пейзаж з фігурамі».

Гонарам калекцыі французскага мастацтва XVII–XIX стагоддзяў з’яўляюцца пейзажы Юбера Рабера «Від басейна з абеліскам і развалінамі акведука», «Сад вілы Баргезэ ў Рыме», Клода-Жазэфа Вернэ «Прыморскі пейзаж», партрэты пэндзля Франсуа Жэрара «Партрэт Ю.А. Тацішчавай», Жана Батыста Рэньё «Партрэт князя А.Б. Куракіна», Алексіса Грыму «Мужчына ў берэце», кампазіцыі на міфалагічныя і рэлігійныя сюжэты «Сусанна і старцы» Франсуа дэ Труа, «Венера і Марс» Франсуа Гільёма Менажо (?).

Некалькімі жывапіснымі палотнамі прадстаўлены такія еўрапейскія краіны, як Англія (Джордж Морланд «Вяртанне з палявання», Томас Баркер «Батальная сцэна»), Германія (Ганна Лішэўска «Партрэт М.К. Агінскага»), Данія (Хрысціян Йенсэн «Жаночы партрэт»), Бельгія (Давыд Натэр «Нацюрморт з Амарам», «Нацюрморт з бітай дзічынай і садавіной»), Аўстрыя (Венкеслаўс Петэр «Птушкі»), Швейцарыя (Аляксандр Калам «Горны пейзаж»), Польшча (Юзаф Рапацкі «Пейзаж з млыном»).

Скульптура ў зборы музея прадстаўлена пераважна творамі майстроў французскай, італьянскай, польскай мастацкіх школ XVIII–XX стагоддзяў. 

Работы Антоніа Тарсіа («Юнона»), Джузэпэ дэль Нера («Меркурый-Аргусазабойца»), Энрыка Брага («Партрэт Сары Бернар») знаёмяць з творчасцю італьянскіх скульптараў XVIII–XIX стст. 

Раздзел французскай скульптуры другой паловы ХІХ – пачатку ХХ стагоддзяў уключае ў сябе скульптурныя кампазіцыі Пъера Жуля Мэна («Сабакі, якія напалі на дзіка», «Фламандская карова з цялём»), Жана-Батыста Карпо («Бюст Генія Танца»).

Творы Антаніна Лару («Сушыльшчыца сена»), Франсуа-Рауля Ларша («Жанна д’Арк») з’яўляюцца прыкладам серыйнай скульптуры XIX стагоддзя. На мастацкім рынку ў гэты перыяд канкурыруюць ліцейныя майстэрні F. Barbedienne, Susse Frères, Siot-Decauville, Thiebaut Frères і г.д.

Калекцыя заходнееўрапейскай графікі XVIII–XIX стст. прадстаўлена гравюрамі і малюнкамі майстроў французскай (П’ер-Франсуа Базан, Нікола-Габрыэль Дзюпюі, Жан Гадфруа і інш.), італьянскай (Джавані-Батыста Піранезі, Джавані Атавіяні, Даменіка Мантагю), англійскай (Люк Саліван), нямецкай (Хрысціян-Вільгельм-Эрнст Дзітрых, Георг-Фрыдрых Шміт, Ёган-Георг Віле і інш.), польскай мастацкіх школ. Гравюры Сюзанны Баўман, Крысціны Дзюбуа, Ханса Шэрэра, Франца Эггеншвілера (Швейцарыя), Ёханэса Браўэра, Леа Грундзіг, Крыстофа Ніса, Олівера Косака (Германія) знаёмяць з асаблівасцямі графікі другой паловы ХХ стагоддзя.

Калекцыю заходнееўрапейскага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва прадстаўляе прадукцыя парцалянавых мануфактур канца XVIII – пачатку XIX ст. Вырабы адной з найстарэйшых – Майсенскай (1710 г.) – нагадваюць кітайскія ўзоры. Вазы з праразнымі бартамі, кубкі і сподкі мудрагелістай рыфленай формы распісаны кобальтам, іх паверхні ўпрыгожаны выявамі птушак і кветак. Акрамя сасудаў і разнастайнага посуду ў Майсені рабілі і парцалянавыя фігуркі. Асабліва часта майсенскія скульптары звярталіся да міфалагічных і алегарычных сюжэтаў. З другой паловы XVIII стагоддзя вядзе сваю гісторыю Берлінская Каралеўская фарфоравая мануфактура. Музейныя экспанаты даюць уяўленне аб прадметах, выкананых у першай трэці XIX стагоддзя. У мастацтве гэтага часу пануе класіцызм, эталонам для мастакоў становяцца творы антычнасці. Майстрамі актыўна запазычваюцца формы антычнай керамікі. У 1830-я гады асаблівую папулярнасць у Еўропе набывае так званая «джэрсійская маёліка» з характэрным роспісам залацістым люстрам па блакітным, светла-вохрыстым ці ружовым фоне. Выраблялася маёліка ў Англіі, у буйным прамысловым і партовым горадзе Сандэрлендзе, а прадавалася на востраве Джэрсі, адсюль і пайшла яе назва. Музей валодае вырабамі фабрык Чэхіі і Аўстрыі канца XVIII – XX ст. У фондах захоўваюцца адзінкавыя цікавыя ўзоры мэблі еўрапейскіх мануфактур. Гэта шафа працы гданьскіх майстроў XVII ст., галандская наборная мэбля гэтага ж стагоддзя, кабінет работы майстроў Паўднёвай Германіі канца XVII – пачатку XVIII ст.

У пастаяннай экспазіцыі замежнага мастацтва Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь выстаўлена кераміка Пабла Пікаса. Мастак пачаў працаваць у кераміцы з другой паловы 1940-х гадоў. У майстэрні Мадура, размешчанай на поўдні Францыі ў невялікім мястэчку Валорыс, Пікаса стварыў каля 3 тысяч твораў. Прадстаўленыя ў вітрынах экспазіцыі блюда, талеркі, збаны выкананы ў 1948–1956 гадах. Вырабы выпускаліся тыражнымі серыямі пры ўдзеле самога мастака або пад яго наглядам. Ён стварае «Выдавецтва Пікаса» (Edition Picasso) – Мадура і тыраж выданняў вызначае сам.

Пікаса выкарыстоўвае белую фаянсавую гліну, пакрывае прадмет эмалямі і палівай, працуе з плоскімі і аб’ёмнымі формамі. З усёй разнастайнасці керамічных форм выбірае два тыпы. Блюда, талеркі, міскі, пано маюць паверхню, зручную для нанясення малюнка, а борцікі-краі ствараюць своеасаблівыя рамы. Збан – амаль што скульптурная форма – перадае вобраз і роспісам, і аб’ёмам. Кераміка Пікаса радасная і гарманічная. Сюжэты яго керамічных работ цесна звязаны з жывапісам і графікай, яны з’яўляюцца варыяцыямі любімых тэм яго творчасці.

Зараз збор заходнееўрапейскага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь налічвае каля 250 адзінак захоўвання.